Yapı Merkezi’nin Demiryolu Projesinde Yeni Dönem

Türk müteahhitlik şirketi Yapı Merkezi’nin Etiyopya’da üstlendiği 1,7 milyar dolarlık demiryolu projesinde dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Etiyopya Demiryolları Kurumu (ERC), hattın tamamlanmayan bölümlerindeki çalışmaları kendi personeli, makineleri ve malzemeleriyle sürdürüyor.

Londra’daki uluslararası tahkim sürecinde Yapı Merkezi lehine 307,6 milyon dolarlık net alacak kararı verilmesine rağmen projenin geleceği belirsizliğini koruyor. Kalan işlerin tamamlanması için iki yıllık bir takvim gündeme gelirken Türk şirketinin sözleşmesinin hukuki durumu ve alacağın ne zaman tahsil edileceği henüz netleşmedi.

Türk şirketinin üstlendiği projede devlet devrede

Yapı Merkezi, 2015 yılında Etiyopya’da 392 kilometre uzunluğundaki Awash–Kombolcha–Hara Gebeya demiryolu projesini üstlendi. Sözleşme bedeli 1,7 milyar dolar olan yatırım, ülkenin demiryolu altyapısındaki önemli projeler arasında yer alıyor.

Etiyopya basınında ekim ayında yayımlanan haberler, projenin kalan bölümünde devletin doğrudan sorumluluk üstlendiğini ortaya koydu.

Ekonomi gazetesi Capital’in 18 Ekim tarihli haberine göre ERC, hattın tamamlanması için yeni bir çalışma programı hazırladı. Kurumdan bir yetkili, kalan işlerin iki yıl içinde bitirilmesinin hedeflendiğini ve bütçe ile organizasyon hazırlıklarının yapıldığını belirtti.

Ancak ayrılan bütçenin miktarı ve çalışmaların hangi şirket ya da ekipler tarafından yürütüleceği açıklanmadı.

Çalışmalar mayıs ayından beri sürüyor

Addis Fortune gazetesinin 17 Ekim tarihli araştırmasına göre ERC, mayıs ayından bu yana inşaat çalışmalarını kendi kaynaklarıyla yürütüyor.

Haberde, demiryolu hattının yaklaşık yüzde 7’lik bölümünün henüz tamamlanmadığı bilgisi paylaşıldı. Bu da projenin büyük ölçüde inşa edilmiş olmasına rağmen tamamlanması gereken işlerin bulunduğunu gösteriyor.

Aynı haberde ERC’nin toplam 97 milyar Etiyopya birri tutarındaki borcuna da değinildi. Söz konusu borcun, Maliye Bakanlığına devredilen kamu işletmelerinin yükümlülükleri arasında yer aldığı belirtildi.

Ancak bu tutar yalnızca Yapı Merkezi’ne olan borcu kapsamıyor; kurumun daha geniş mali yükümlülüklerini ifade ediyor.

70 kilometrelik hatta onarım yapıldı

Etiyopya devletinin çalışmaları yalnızca planlama aşamasında değil. The Reporter Ethiopia gazetesinin 10 Ekim tarihli haberinde, ERC Demiryolu Altyapısından Sorumlu Başkan Yardımcısı Seleshi Kassa’nın açıklamalarına yer verildi.

Kassa, kurum personelinin yaklaşık 70 kilometrelik demiryolu hattında onarım yaptığını bildirdi. Çalışmaların devletin kendi iş gücü, makineleri ve malzemeleri kullanılarak gerçekleştirildiğini belirtti.

Demiryolunda test seferleri için de hazırlık yapılıyor.

Bununla birlikte, açıklanan iki yıllık tamamlama hedefinin öncelikle Kombolcha’ya kadar uzanan ilk etapla ilgili olduğu ifade edildi. Dolayısıyla hattın tamamının aynı süre içinde bitirileceği henüz kesinleşmiş değil.

12 tünel ve 52 köprü bulunuyor

Awash–Kombolcha–Hara Gebeya demiryolu, uzunluğu ve mühendislik kapsamıyla öne çıkıyor.

Toplam 392 kilometrelik hat üzerinde 12 tünel ve 52 köprü bulunuyor. Proje, Etiyopya’nın merkezini kuzey bölgelerine bağlayarak yük ve yolcu taşımacılığını geliştirmek amacıyla planlandı.

Ancak ödeme anlaşmazlıkları, inşaat gecikmeleri ve kuzey Etiyopya’daki çatışmalar projenin ilerleyişini olumsuz etkiledi. Çatışmalar sırasında inşaat ekipmanlarının ve altyapının zarar görmesi de taraflar arasındaki uyuşmazlığın önemli başlıklarından biri oldu.

Yapı Merkezi lehine 307,6 milyon dolarlık karar

Demiryolunun kalan bölümünde çalışmalar sürerken Yapı Merkezi ile ERC arasındaki mali anlaşmazlık da gündemdeki yerini koruyor.

Londra Uluslararası Tahkim Mahkemesi (LCIA) nezdindeki süreçte 23 Eylül 2026 tarihinde nihai karar verildi. Yapı Merkezi’nin 13 Ekim’de yayımladığı açıklamaya göre, karşı alacakların mahsubunun ardından Türk şirketi lehine 307,6 milyon dolarlık net alacağa hükmedildi.

Karar kapsamında net anaparaya, 30 Haziran 2026 tarihinden itibaren tam ödeme yapılana kadar yıllık yüzde 9 basit faiz uygulanacak.

Ancak Yapı Merkezi, açıklama tarihinde alacağını henüz tahsil etmediğini bildirdi. Bu nedenle kararın ardından ödeme sürecinin ne zaman sonuçlanacağı belirsizliğini koruyor.

Etiyopya basınında 213,7 milyon dolar hesabı

Tahkim kararına ilişkin rakamlar, Etiyopya basınında farklı şekilde aktarıldı.

Capital gazetesinin Etiyopyalı yetkililere dayandırdığı haberinde 213,7 milyon dolarlık tazminat tutarına yer verildi. Habere göre ERC, taraflar arasında açıklanan rakamlar arasındaki farkı faiz hesaplama dönemleriyle ilişkilendiriyor.

Bununla birlikte, iki tutarın aynı hukuki ve muhasebesel kalemleri kapsayıp kapsamadığı bağımsız olarak doğrulanmış değil.

Tahkim kararının tam metni kamuoyunda incelenmeden, Yapı Merkezi’nin açıkladığı 307,6 milyon dolar ile Etiyopya basınında yer alan 213,7 milyon dolar arasındaki 93,9 milyon dolarlık farkın kesin nedeni ortaya konulamıyor.

Demiryolunu kim tamamlayacak?

Etiyopya Demiryolları Kurumunun sahada çalışmalara başlaması, projenin kalan bölümünün nasıl tamamlanacağına ilişkin soru işaretlerini artırıyor.

Önümüzdeki süreçte üç konu belirleyici olacak:

• Yapı Merkezi’nin mevcut mühendislik, tedarik ve inşaat sözleşmesinin hukuki durumu ne olacak?

• Kalan işler için yeni bir yüklenici belirlenecek mi, yoksa çalışmalar devlet ekipleriyle mi sürdürülecek?

• Etiyopya yönetimi, projenin tamamlanması için ne kadar bütçe ayıracak?

Bu soruların yanıtı, hem demiryolunun tamamlanma takvimini hem de Yapı Merkezi’nin Etiyopya’daki ticari ve hukuki konumunu etkileyecek.

Şimdilik ortaya çıkan tablo net: Etiyopya devleti demiryolunun kalan bölümlerinde çalışmaları kendi kaynaklarıyla sürdürüyor. Yapı Merkezi ise tahkim kararıyla hükme bağlanan yüz milyonlarca dolarlık alacağını henüz tahsil etmiş değil.

Başı daha haberci hale getirMetni daha akıcı ve kısa yapRakam farkını daha net açıkla